FİNANSAL YENİLİKLERİN
TEKSTİL SEKTÖRÜNE ETKİLERİ; TÜRKİYE’DE TEKSTİL SEKTÖRÜNÜN FİNANSMAN SEÇENEKLERİ
İÇİNDEKİLER:
GİRİŞ
1) FİNANSAL PİYASALAR ve TÜRK TEKSTİL SEKTÖRÜ
1.a) Tekstil Sektörünün Finansman Seçenekleri
1.b) Tekstil Sektörünün Finansman Deneyimleri
2) FİNANSAL PİYASALARIN TEKSTİL SEKTÖRÜNE BAKIŞI
2.a) Finansal Piyasalar ve Reel Sektör
2.b) Türkiye’de Kredilerin Gelişimi
2.c) Eximbank Kredileri
2.d) TSKB Kredileri
2.e) Tekstil Sektörü Kredi Yapısı
2.f) Finansal Kiralama (Leasing) ve Tekstil Sektörü
2.g) Faktoring ve Tekstil Sektörü
SONUÇ
GİRİŞ
Çin
tehdidi/baskısı adı altındaki Tekstil Sektörüne ilişkin olarak, son dönemde sık
sık medyada, reel sektörü temsil eden derneklerde ve ekonomi kurumlarında
haberler yer almakta, sektörün sorunlarına ilişkin olarak önlemler alınması
için öneriler sunulmakta, raporlar yayınlanmakta ve sektörün rekabet gücü
açısından problemleri olduğu dile getirilmektedir. Ayrıca ağır ekonomik krizler
sonrasında sürekli ihracatın artırılması ve ülkeye daha fazla döviz girişinin
sağlanması konusu üzerinde durulmakta ve bu hedefin gerçekleştirilmesi için
Tekstil Sektörünün lokomotif olma özelliğinden bahsedilmektedir.
Ülke
gündeminden hiç düşmeyen, ülke ekonomisi için önemli bir sektör olduğu herkesçe
bilinen Tekstil sektörünün finansal seçeneklerinin incelenmesi, finansal
kurumlarla olan ilişkilerin değerlendirilmesi ve finansal imkânlarının analizi
bu bağlamda daha çok önem kazanmaktadır.
Bu
çalışmada sektörün genel anlamda mali yapısı ve finansman tercihleri ile
finansal kurumların sektöre bakışı incelenmeye çalışılmıştır. Ayrıca ülkenin
yapısal sorunları olarak sürekli ifade edilen problemlerinden birisi olan kayıt
dışılık başta olmak üzere sektörün ülke ekonomisine katkıları, ihracattaki
önemi, sektörün bilinen genel sorunları ve dış dünya ile rekabet edebilirliği
gibi konularda analiz edilmeye çalışılmıştır.
Çalışma
sırasında özellikle finansal tercihler/imkanlar incelirken ekonomik
kuruluşlarca yayınlanan tablolardan yararlanılmaya çalışılmış ve sektörün
genelinin KOBİ olarak nitelenen tipte işletmelerden teşekkül etmesi nedeniyle
bu tür işletmelerle ilgili yapılan araştırmalardan faydalanmaya çalışılmıştır.
1) FİNANSAL PİYASALAR ve TÜRK TEKSTİL SEKTÖRÜ
1.a) Tekstil Sektörünün Finansman Seçenekleri
Türkiye’de
40,000 firmanın tekstil ve hazır giyim sektöründe faaliyette bulunduğu tahmin
edilmektedir. Konfeksiyon işletmelerin tamamına yakınını KOBİ’ler oluştururken,
tekstil işletmelerinin ağırlıklı olarak büyük ölçekli firmalardan oluştuğu
görülmektedir. Ayrıca faaliyette bulunan firmaların yüzde 25’i aktif ihracatçı
konumda olan Tekstil sektörü ülke ihracatının yüzde 37’sini karşılamaktadır.
1980’li
yıllarda sektördeki hızlı büyümeye karşın işletmelerin aynı ölçüde gelişen
finansal piyasalardan ve tekniklerden yararlanamadıkları görülmektedir.
Yararlanamama nedenleri arasında, söz konusu işletmelerin öz sermayelerinin
yetersiz olması ve kredi temin etmekte zorluk çekmeleri yer almaktadır. Ayrıca
bu firmaların yüksek kayıt dışı ve düşük cirolardan oluşan bilânço yapıları
düşük kredibiliteye sahip olmalarına ve kısa vadeli finansman ihtiyaçlarını
karşılamada sıkıntı yaşamalarına neden olmuştur.
İşletmelerin
uzun vadeli yatırım kararlarını verirken kullandıkları en yaygın yöntemin, geri
ödeme süresi yöntemi olduğu, yatırımların finansmanı amacıyla kullanmış
oldukları finansal kaynakların; kişisel tasarruflar, ortaklar veya hisse senedi
ihracı yoluyla temin edilen öz kaynaklar ve banka / satıcı kredileri gibi
yabancı kaynaklar olduğu görülmektedir.
Tablo 1: Son Dönemde
Yapılan Yatırımların Finansman Yöntemleri [1]
|
Finansman Kaynakları |
% |
|
Banka
Kredileri |
32,63 |
|
Sermaye
Artırımı |
20,34 |
|
Önceki
Yıllar Kârlarından Dağıtılmayan Kârlar |
16,53 |
|
Ortaklardan
Borçlanma |
14,40 |
|
Leasing |
9,32 |
|
Faktoring |
6,78 |
Kriz
sonrası dönemde ise işletmelerin çoğunluğunun son dönemde yatırımlarının
finansmanında yabancı kaynakla finansman yöntemlerini tercih ettikleri ve
dışsal kaynakların oluşturacağı kaldıraç etkisini değerlendirmek istedikleri
anlaşılmaktadır.
Sektörün
finansal tercihlerinin işletmelere yansımalarına ilişkin olarak etkileri ise
aşağıdaki tabloda gösterilmiştir.
Tablo 2: Tekstil
Şirketlerinin Yapısal Analizi (Firma sayısı: 580) [2]
|
|
2001 milyar TL |
(%) |
|
2002 milyar TL |
(%) |
2003 milyar TL |
(%) |
|||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
AKTİF
YAPISI |
9.924.002,3 |
|
100,0 |
|
13.970.312,2 |
|
100,0 |
16.577.804,2 |
|
100,0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Dönen
Varlıklar |
5.251.290,8 |
|
52,9 |
|
7.069.547,5 |
|
50,6 |
8.222.011,0 |
|
49,6 |
|
Duran
Varlıklar |
4.672.711,5 |
|
47,1 |
|
6.900.764,7 |
|
49,4 |
8.355.793,2 |
|
50,4 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
PASİF
YAPISI |
9.924.002,3 |
|
100,0 |
|
13.970.312,2 |
|
100,0 |
16.577.804,2 |
|
100,0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Kısa
Vadeli Yabancı Kaynaklar |
4.524.818,1 |
|
45,6 |
|
5.421.078,9 |
|
38,8 |
6.223.051,6 |
|
37,5 |
|
Uzun
Vadeli Yabancı Kaynaklar |
2.055.413,6 |
|
20,7 |
|
3.142.151,4 |
|
22,5 |
3.167.994,8 |
|
19,1 |
|
Öz
Kaynaklar |
3.343.770,6 |
|
33,7 |
|
5.407.081,8 |
|
38,7 |
7.186.757,8 |
|
43,4 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
ÖZ KAYNAK
YAPISI |
3.343.770,6 |
|
100,0 |
|
5.407.081,8 |
|
100,0 |
7.186.757,8 |
|
100,0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Ödenmiş
Sermaye |
1.841.752,5 |
|
55,1 |
|
2.916.839,3 |
|
53,9 |
4.076.388,4 |
|
56,7 |
|
Sermaye
Yedekleri |
1.919.243,6 |
|
57,4 |
|
2.812.326,9 |
|
52,0 |
3.374.485,7 |
|
47,0 |
|
Kâr
Yedekleri |
288.309,1 |
|
8,6 |
|
435.003,3 |
|
8,0 |
610.484,9 |
|
8,5 |
|
Geçmiş
Yıllar Kârları |
62.576,9 |
|
1,9 |
|
93.059,8 |
|
1,7 |
189.524,9 |
|
2,6 |
|
Geçmiş
Yıllar Zararları (-) |
(514.470,6) |
|
(15,4) |
|
(1.141.470,6) |
|
(21,1) |
(1.399.119,1) |
|
(19,5) |
|
Dönem Net
Kârı (Zararı) |
(253.640,9) |
|
(7,6) |
|
291.323,1 |
|
5,4 |
334.993,1 |
|
4,7 |
|
Dönem
Kârı |
410.764,2 |
|
|
|
613.715,2 |
|
|
603.394,4 |
|
|
|
Dönem
Zararı |
(664.405,0) |
|
|
|
(322.392,0) |
|
|
(268.401,3) |
|
|
|
Dönem Net
Kârı (Zararı) |
(253.640,9) |
|
|
|
291.323,1 |
|
|
334.993,1 |
|
|
Yapısal
analiz tablosuna göre kriz öncesi dönemde, firmaların genelde Kısa Vadeli
Yabancı Kaynak (KVYK) kullanımını tercih ettikleri, KVYK kullanım oranının
kullanılan toplam yabancı kaynakların %46’sını oluşturduğu, kaynakların
%34’ünün öz sermaye kaleminden oluştuğu ve Uzun Vadeli Yabancı Kaynakların
(UVYK) ise toplam kaynakların %20’sini oluşturduğu görülmektedir.
Kriz
sonrası dönemde ise işletmelerin finansal piyasalardan istenilen miktarlarda
fon bulamamaları nedeniyle şirketlerin öz kaynak kullanım oranlarının %44’e
yükseldiği, KVYK kullanım oranının ise %37,5’e gerilediği, UVYK kullanımında
ise bir değişmenin olmadığı görülmektedir. UVYK kullanımının değişmemesinin
nedeni olarak sektörün %20’i oluşturan büyük işletmelerin kredibilitelerinin
devam etmesi olarak açıklanabilir.
1.b) Tekstil Sektörünün Finansman Deneyimleri
Tablo 3: Tekstil ve
Hazır Giyim Sektörünün Ekonomiye Katkıları [3]
|
Tekstil Sektörü
Katkısı |
Oran |
|
Kayıtlı istihdam |